Sözlük
Rehberde geçen resmî terimlerin kısa açıklamaları ve Almanca karşılıkları. Adımlarda noktalı çizgiyle işaretli bir kelimeye dokunarak da açıklamasını görebilirsiniz.
A
- Adli sicil kaydıAlmanca: Führungszeugnis
Sabıka kaydınızın olup olmadığını gösteren resmî Alman belgesidir; Türkiye'deki adli sicil kaydının karşılığıdır. Almanya'da genellikle Bürgeramt'tan ya da internetten istenir, ücretlidir ve postayla gelir. Çocuklarla çalışanlardan çoğu zaman genişletilmiş sürüm (erweitertes Führungszeugnis) istenir. Okullar bunu işe alıma yakın dönemde ister; işverenler yakın tarihli belge beklediği için çok erken almayın.
- Akademi (Hessen Öğretmen Akademisi)Almanca: Hessische Lehrkräfteakademie (HLA)
Hessen eyaletinde öğretmenlerin eğitimi, sınavları ve yurt dışı öğretmenlik diplomalarının denkliğinden sorumlu resmî kurumdur; Hessen Kültür Bakanlığına bağlıdır. Bu rehberde "Akademi" dendiğinde her zaman bu kurum, özellikle Gießen'deki "Uluslararası Öğretmenlik Diplomaları" birimi (I.1-4 Internationale Lehramtsabschlüsse) kastedilir. Başvurunuz posta ile buraya gider ve denklik kararınızı (Bescheid) bu birim yazar. Adres: Hessische Lehrkräfteakademie, I.1-4 Internationale Lehramtsabschlüsse, Lahnstraße 61, 35398 Gießen. Telefon saatleri: pazartesi–cuma 08:00–12:00, +49 641 4609010-445. İnternet sayfası: lehrkraefteakademie.hessen.de.
- anabinAlmanca: anabin (Anerkennung und Bewertung ausländischer Bildungsnachweise)
Kültür Bakanları Konferansı'nın (KMK) ücretsiz çevrim içi veri tabanıdır (anabin.kmk.org). Yabancı üniversitelerin Almanya'da tanınıp tanınmadığını ("Institutionen" menüsü) ve yabancı diplomaların nasıl değerlendirildiğini ("Hochschulabschlüsse" menüsü) gösterir. Site Almancadır. anabin eksiksiz değildir: üniversiteniz listede yoksa bu tek başına olumsuz bir sonuç değildir. anabin'e bakmak öğretmenlik denkliğinin yerine geçmez.
- ApostilAlmanca: Apostille
Bir ülkede düzenlenmiş resmî belgenin gerçek olduğunu gösteren, uluslararası olarak tanınan bir onay şerhidir. Belgenin üzerine ya da arkasına eklenen standart bir kaşe veya sayfa biçimindedir. Türkiye'de üniversite diplomasına apostil genellikle kaymakamlık veya valilik tarafından, diplomanın aslı üzerine verilir. Hessen Öğretmen Akademisinin belge listesinde apostil geçmiyor; yani bu başvuru için önceden apostil yaptırmanız gerekmez. Akademi sonradan isterse apostilli diplomanın onaylı kopyasını gönderirsiniz.
- Atama kararnamesiAlmanca: Ernennungsurkunde (türkisch: atama kararnamesi)
Türkiye'de bir öğretmenin bir devlet okuluna resmî olarak atandığını gösteren belgedir. Kimin, hangi branşta, hangi okula ve hangi tarihte atandığını yazar. Bu başvuruda, Türkiye'de öğretmen olarak çalışma hakkınızın olduğunu ve mesleki deneyiminizi göstermeye yardımcı olur. İl veya ilçe millî eğitim müdürlüğünden ya da MEB sistemleri üzerinden alınabilir; onaylı kopyasını ve Almanca çevirisini ekleyin.
B
- BAMFAlmanca: Bundesamt für Migration und Flüchtlinge
Almanya'nın Federal Göç ve Mülteciler Dairesi. Göç ve iltica işlerinin yanında entegrasyon kurslarını (Integrationskurs, B1'e kadar Almanca) ve meslek dil kurslarını (Berufssprachkurse, B2–C1) düzenleyip finanse eder. Kurslar BAMF'ın kendi binasında değil, onayladığı kurs sağlayıcılarda (Volkshochschule, dil okulları) verilir; başvuru ve ücret muafiyeti kararı BAMF'a aittir. İş arayan, Bürgergeld alan ya da geliri düşük olanlar için bu kurslar çoğu durumda ücretsizdir; başvuru İş Ajansı, Jobcenter veya doğrudan kurs sağlayıcısı üzerinden yapılır. Öğretmenlik denkliği için istenen C1/C2 düzeyine giden en ucuz yol genellikle buradan geçer.
- Başvuru formu (dilekçe)Almanca: Antrag
Bir Alman makamından resmî bir işlem istediğiniz yazılı başvurudur. Bu yolda bu, Akademinin "Antrag auf Anerkennung eines Lehramtsabschlusses außerhalb der EU" adlı tek sayfalık formudur. Formla diplomanızın değerlendirilmesini istersiniz, kişisel bilgi formunu ve belgeleri eklediğinizi belirtirsiniz ve işlem ücretini ödemeye hazır olduğunuzu imzanızla onaylarsınız. Form tarihli ve el imzalı olmalıdır.
- Birinci ikametAlmanca: erster Wohnsitz / Hauptwohnsitz
Almanya'da kayıtlı olduğunuz ana adrestir. Taşındığınızda adresinizi Bürgeramt'ta kaydettirirsiniz (Anmeldung); birden fazla adresiniz varsa çoğunlukla yaşadığınız yer birinci ikamettir. Hessen Öğretmen Akademisi, birinci ikametiniz Hessen'deyse ya da Hessen'e taşınmayı planlıyorsanız başvurunuzu inceler. Hâlâ Türkiye'de yaşıyorsanız bu tek başına engel değildir; kişisel bilgi formunda taşınma planınız sorulur.
- Birinci ve İkinci Devlet SınavıAlmanca: Erste / Zweite Staatsprüfung
Almanya'da öğretmen eğitiminin iki aşamasını bitiren sınavlardır. Birinci Devlet Sınavı (Erste Staatsprüfung) üniversite eğitiminin sonunda verilir. İkinci Devlet Sınavı (Zweite Staatsprüfung) ise 21 aylık uygulamalı eğitimin (Vorbereitungsdienst) sonunda verilir ve tam öğretmenlik yeterliğini gösterir. Türkiye'de böyle iki aşamalı bir sistem yoktur; Akademi bu yüzden Türkiye'deki eğitiminizi her iki aşamayla ayrı ayrı karşılaştırır.
D
- Denklik (tanınma)Almanca: Anerkennung
Yurt dışında aldığınız bir diplomanın Almanya'daki bir meslek eğitimiyle karşılaştırılıp resmî olarak değerlendirilmesidir. Öğretmenler için bu inceleme Hessen'de Hessen Öğretmen Akademisi (Hessische Lehrkräfteakademie) tarafından yapılır. Sonuçta yazılı bir karar (Bescheid) alırsınız: eğitiminiz tamamen denk sayılabilir, kısmen tanınabilir ya da farklar için ek şartlar istenebilir. anabin kaydı veya ZAB belgesi bu kararın yerine geçmez; öğretmenlik denkliğini yalnızca yetkili makam verir.
- Denklik desteğiAlmanca: Anerkennungszuschuss
Federal hükümetin, geliri düşük kişilere denklik masrafları için verdiği hibedir; f-bb adlı kurum yürütür. Yıllık brüt geliri 32.000 €'yu (evli veya kayıtlı birlikte yaşayanlarda birlikte 50.000 €'yu) aşmayan ve Almanya'da yaşayan herkes başvurabilir; vatandaşlık ve oturma izni türü önemli değildir. Karşıladığı kalemler: işlem ücreti, yeminli çeviri, onaylı kopya ve bilirkişi raporu, toplam 100–600 €; kararda telafi önlemi istenirse ek eğitim için 3.000 €'ya kadar. Dil kursları ve adli sicil kaydı gibi belgeler karşılanmaz. İki kural çok önemli: destek başvurusu denklik başvurusundan önce yapılmalı (sonradan ödeme yok) ve İş Ajansı veya Jobcenter masrafı karşılıyorsa bu destek genellikle verilmez. Başvuru çevrim içi: antrag.anerkennungszuschuss.de.
- Devlet Okul DairesiAlmanca: Staatliches Schulamt
Hessen'de belirli bir bölgedeki okullardan sorumlu devlet dairesidir; Türkiye'deki il veya ilçe millî eğitim müdürlüğüne biraz benzer. Öğretmen alımı, vekil öğretmen sözleşmeleri ve okul görevleri gibi konularda ilk muhatap olabilir. Hessen'de birkaç bölgesel okul dairesi vardır; hangisinin oturduğunuz yerden sorumlu olduğunu schulaemter.hessen.de sitesinde bulabilirsiniz. Denklik kararı vermez; onu Akademi verir.
- Dil seviyeleri (A1–C2)Almanca: GER-Niveaustufen (CEFR)
Avrupa Dilleri Ortak Çerçeve Programı'nın (Almancada GER, İngilizcede CEFR) altı dil seviyesidir: A1 ve A2 başlangıç, B1 ve B2 orta, C1 ve C2 ileri seviyedir. C1, karmaşık metinleri anlayıp akıcı konuşabildiğiniz; C2 ise neredeyse ana dil düzeyinde dil kullandığınız seviyedir. Kaynaklar öğretmenler için gereken seviye konusunda farklı şeyler söylüyor; denkliğe Akademi karar verdiği için Akademinin kendi belge listesini esas alın.
- Diploma değerlendirmesiAlmanca: Zeugnisbewertung
ZAB'ın düzenlediği, yabancı bir üniversite diplomasının Almanya'daki hangi diploma düzeyine karşılık geldiğini gösteren resmî belgedir. anabin'de diplomanız hakkında yeterli bilgi yoksa bu belge ücret karşılığı istenebilir. Belge bir meslek izni değildir: öğretmenlik gibi düzenlenmiş mesleklerde denkliği yine yetkili makam (Hessen'de Akademi) verir. Belgenizde QR kod varsa Akademiye basit bir kopyası yeterlidir.
- Diploma ekiAlmanca: Diploma Supplement
Diplomanın yanında verilen, eğitiminizi uluslararası anlaşılır biçimde anlatan ek belgedir. Programın düzeyini, süresini, içeriğini ve not sistemini açıklar; çoğu zaman İngilizce düzenlenir. Türkiye'de birçok üniversite bunu mezunlara verir ya da öğrenci işlerinden istenebilir. Akademinin listesinde zorunlu değildir, ama ulusal portal "Anerkennung in Deutschland" eğitimin içeriğini gösteren belgeler arasında sayıyor; varsa eklemek faydalı olabilir.
- Dosya numarasıAlmanca: Aktenzeichen
Bir makamın başvurunuza verdiği dosya numarasıdır. Alındı bildirimi, ücret bildirimi ve karar gibi yazıların üst kısmında "Aktenzeichen" veya kısaca "Az." olarak yazar. Makamla her yazışmanızda, telefonda ve ödeme yaparken bu numarayı belirtin; böylece görevli dosyanızı hızlıca bulur. Örneğin Akademiyi aradığınızda kararınız ve üzerindeki dosya numarası önünüzde olsun.
- DSHAlmanca: Deutsche Sprachprüfung für den Hochschulzugang
Alman üniversitelerinin yabancı öğrenciler için yaptığı Almanca sınavıdır; adı "üniversiteye giriş için Almanca sınavı" anlamına gelir. Sonuç DSH-1, DSH-2 veya DSH-3 olarak verilir; DSH-3 en yüksek seviyedir. Sınav genellikle üniversitelerin kendi dil merkezlerinde yapılır. Hessen Öğretmen Akademisi derste gerekli Almanca bilgisi için DSH-2 ve DSH-3'ü kabul ediyor.
E
- e-DevletAlmanca: e-Devlet (türkisches E-Government-Portal)
Türkiye'nin resmî çevrim içi devlet hizmetleri portalıdır (turkiye.gov.tr). Burada SGK hizmet dökümü, adli sicil kaydı, nüfus kayıt örneği ve bazı öğretmenlik belgeleri gibi birçok belgeyi kendiniz alabilirsiniz. Belgeler barkodludur; bir kurum barkodu girerek belgenin gerçek olduğunu kontrol edebilir. Akademiye yine de diğer belgeler gibi onaylı kopya ve Almanca çeviri olarak gönderilir. Giriş için e-Devlet şifresi veya e-imza gibi bir yöntem gerekir.
- Eğitim bakanlığı (eyalet)Almanca: Kultusministerium
Almanya'da okullardan her eyaletin kendi eğitim bakanlığı sorumludur; geleneksel adı "Kultusministerium"dur. Hessen'deki bakanlığın tam adı "Hessisches Ministerium für Kultus, Bildung und Chancen"dir. Hessen Öğretmen Akademisi ve Devlet Okul Daireleri bu bakanlığa bağlıdır; bu yüzden yazışmalarda "kultus.hessen.de" ile biten e-posta adresleri görürsünüz. Eyaletlerin eğitim bakanları Kültür Bakanları Konferansı'nda (KMK) bir araya gelir.
- Erzieher (okul öncesi eğitimci)Almanca: Erzieher/Erzieherin, Kindheitspädagoge/Kindheitspädagogin
Almanya'da anaokulunda (Kita) çalışan eğitimcinin meslek adıdır. Okul öncesi eğitim okul sisteminin parçası değildir; bu yüzden Erzieher bir öğretmenlik (Lehramt) mesleği sayılmaz. Bu mesleğin denkliğine Hessen Öğretmen Akademisi değil, başka bir makam bakar. Yetkili makamı anerkennung-in-deutschland.de sitesindeki "Anerkennungs-Finder"a "Erzieher" yazıp Hessen'i seçerek bulabilirsiniz.
- EyaletAlmanca: Bundesland
Almanya 16 eyaletten oluşan federal bir devlettir; Hessen, Bavyera (Bayern) ve Kuzey Ren-Vestfalya (Nordrhein-Westfalen) bunlardan bazılarıdır. Okullar ve öğretmen eğitimi her eyaletin kendi işidir; bu yüzden kurallar, yetkili makamlar ve öğretmenlik türleri eyaletten eyalete farklıdır. Öğretmenlik denkliği için aynı anda yalnızca bir eyalette başvuru yapabilirsiniz; daha önce başka bir eyalette başvurduysanız bunu formda belirtmeniz gerekir.
F
- Formül BAlmanca: Internationale Heiratsurkunde (mehrsprachig)
Türkiye'nin nüfus müdürlüklerinin verdiği çok dilli uluslararası evlenme belgesidir. Belge birçok dilde, Almanca dahil, aynı alanları içerir; bu yüzden genellikle ayrıca çevrilmesi gerekmez. Bu başvuruda, soyadınız evlilikle değiştiyse diplomadaki adla bugünkü adınızın aynı kişiye ait olduğunu göstermek için kullanılabilir. Yalnızca Türkçe olan tam vukuatlı nüfus kayıt örneği ise yeminli tercümana çevirtilmelidir.
G
- Goethe SertifikasıAlmanca: Goethe-Zertifikat
Goethe-Institut'un A1'den C2'ye kadar her seviye için verdiği Almanca sertifikalarıdır. Sınavlar Almanya'da ve Türkiye dahil birçok ülkede Goethe-Institut'larda veya yetkili sınav merkezlerinde yapılır. Hessen Öğretmen Akademisinin listesinde yalnızca Goethe-Zertifikat C2 yer alıyor; Goethe C1 gibi daha düşük seviyeler bu listede yok. Başka bir belgeniz varsa Akademinin ücretsiz Almanca sınavı bir alternatiftir.
H
- H+, H+/- ve H- durumuAlmanca: Status H+ / H+/- / H-
anabin'de bir üniversitenin kaydındaki "Status" bölümünde görünen işaretlerdir.
- H+: Kurum, Almanya'da tanınan (devlet ya da devletçe tanınmış) bir kurumdur.
- H+/-: O ülkeden alınan diplomalar için ek koşullar vardır; ayrıntı için işarete tıklayın.
- H-: Kurum bu hâliyle tanınan kurumlar arasında değildir.
Bazı kayıtlarda durum yıllara veya birimlere göre değişebilir; mezuniyet yılınıza bakın.
- Hizmet belgesiAlmanca: Dienstzeitbescheinigung (türkisch: hizmet belgesi)
Türkiye'de devlet memuru olarak, örneğin öğretmen olarak, hangi görevlerde ve hangi tarihler arasında çalıştığınızı gösteren resmî belgedir. e-Devlet, MEBBİS veya il/ilçe millî eğitim müdürlüğü üzerinden alınabilir. SGK hizmet dökümünden farklıdır: o yalnızca sigortalı çalışma sürelerinizi gösterir. Bu başvuruda hizmet belgesi mesleki deneyiminizin kanıtıdır; onaylı kopyası ve Almanca çevirisiyle ekleyin.
I
- IQ ağı (denklik danışmanlığı)Almanca: IQ Netzwerk "Integration durch Qualifizierung"
Federal hükümetin finanse ettiği, her eyalette danışma noktaları olan bir ağdır. "Anerkennungs- und Qualifizierungsberatung" adlı hizmeti yurt dışı diploması olan herkese ücretsiz ve gizli danışmanlık verir: hangi makama başvurulacağı, hangi belgelerin gerektiği, masrafların ne tutacağı ve bunları kimin karşılayabileceği. Hessen'de Frankfurt noktasını beramí e.V. işletir; eyalet geneli ücretsiz telefon hattı 0800 1301040'tır.
İ
- İhtiyaç duyulan branşlarAlmanca: Bedarfsfächer / Bedarfsfachrichtungen
Hessen'in, öğretmeni az olduğu için listelediği okul branşlarıdır (özel eğitimde "Bedarfsfachrichtungen", yani ihtiyaç duyulan alanlar). Liste her Lehramt için ayrıdır ve zamanla değişir. Bir branşınız denklik kararının verildiği anda bu katalogda yer alıyorsa ve diğer koşullar sağlanıyorsa, kararınızda tek branşla uygulamalı eğitim seçeneği çıkabilir. Bugünkü liste, kararınız geldiğinde geçerli olan liste olmayabilir.
- İki branş kuralıAlmanca: zwei Unterrichtsfächer
Hessen'de öğretmenler çoğunlukla iki okul branşı okur, örneğin Mathematik ve Physik. Türkiye'de ise öğretmenlik genellikle tek branşta okunur. Bu yüzden denklik kararlarında en sık görülen fark "ikinci branş eksik" tespitidir; kararda ikinci bir branş için üniversitede ders almanız istenebilir. Bazı durumlarda ise kararınızda tek branşla uygulamalı eğitim (Ein-Fach-Vorbereitungsdienst) seçeneği yer alabilir.
- İş Ajansı / JobcenterAlmanca: Agentur für Arbeit / Jobcenter
Almanya'nın resmî iş ve işsizlik kurumlarıdır. Agentur für Arbeit işsizlik sigortası alanlara ve iş arayan olarak kayıt yaptıran herkese bakar; Jobcenter ise Bürgergeld (temel geçim yardımı) alanlara bakar. İkisi de, iş bulmanız için gerekli gördükleri masrafları "yerleştirme bütçesinden" (Vermittlungsbudget) karşılayabilir: denklik işlem ücreti, yeminli çeviriler, onaylı kopyalar. Telafi önlemleri için eğitim kuponu (Bildungsgutschein) verebilirler. Bu bir hak değil, danışmanın takdirine bağlı bir karardır ve yalnızca önceden onaylanan masraflar ödenir: çeviriyi sipariş etmeden önce yazılı onay alın.
K
- Karar (denklik kararı)Almanca: Bescheid / Anerkennungsbescheid
Bir Alman makamının başvurunuz hakkında verdiği resmî yazılı karardır. Denklik kararında (Anerkennungsbescheid) eğitiminizin Hessen'deki hangi öğretmenlikle (Lehramt) karşılaştırıldığı, hangi farkların bulunduğu ve tam denklik için neleri tamamlamanız gerektiği yazar. Kararın sonunda nasıl ve hangi süre içinde itiraz edebileceğinizi anlatan bir bölüm (Rechtsbehelfsbelehrung) bulunur. Kararı ve üzerindeki dosya numarasını (Aktenzeichen) dikkatle saklayın; sonraki her adımda ona ihtiyacınız olur.
- Kısmi tanınmaAlmanca: teilweise Anerkennung
Akademinin, Türkiye'de tamamlanmış bir öğretmenlik yeterliğiniz olduğunu kabul ettiği ama Hessen eğitimine göre farklar bulduğu durumdur. Kararda hangi farkların olduğu ve tam denklik (Gleichstellung) için neleri tamamlamanız gerektiği yazar. Kısmi tanınma olağan bir sonuçtur; birçok başvuru sahibi önce bunu alır, sonra eksikleri adım adım kapatır.
- Kişisel bilgi formuAlmanca: Personalbogen
Akademinin sizi ve eğitiminizi hızlıca tanımak için kullandığı iki sayfalık Almanca formdur. Formda kişisel bilgileriniz, okuduğunuz branşlar, hangi öğretmenlik türüyle (Lehramt) karşılaştırılmak istediğiniz, Almanca seviyeniz, Türkiye'deki öğretmenlik deneyiminiz ve oturum durumunuz sorulur. Akademinin AB dışı diplomalar sayfasından PDF olarak indirilir, çok net büyük harflerle doldurulur ve elle imzalanır.
L
- Lisans ve yüksek lisansAlmanca: Bachelor- und Masterabschluss
Türkiye'de lisans, genellikle dört yıllık üniversite diplomasıdır ve Almanya'da çoğu zaman Bachelor düzeyinde değerlendirilir. Yüksek lisans (tezli veya tezsiz) lisanstan sonra gelen diplomadır ve Master düzeyine yakındır. Bu fark önemlidir: tek branşla uygulamalı eğitim için diplomanın Bachelor olmaması gerekiyor. Diplomanızın nasıl değerlendirildiğini anabin'in "Hochschulabschlüsse" bölümündeki "Bewertung" kısmında görebilirsiniz; kesin değerlendirmeyi Akademi yapar.
M
- MEBBİSAlmanca: MEBBİS (Informationssystem des türkischen Bildungsministeriums)
Millî Eğitim Bakanlığı Bilişim Sistemleri'nin kısaltmasıdır; MEB'in personel ve okul işlemleri için kullandığı çevrim içi sistemdir. Türkiye'de devlet okulunda çalışmış öğretmenler hizmet belgesi gibi belgelere bu sistem üzerinden (ya da e-Devlet'ten veya il/ilçe millî eğitim müdürlüğünden) ulaşabilir. Şifrenizi hatırlamıyorsanız, belgeleri il veya ilçe millî eğitim müdürlüğünden istemek daha kolay olabilir.
N
- NoterAlmanca: Notar (öffentliche Beglaubigung)
Almanya'da noter (Notar), belge ve imza onayı yapabilen bağımsız bir hukukçudur. Noterin yaptığı onaya "öffentliche Beglaubigung" denir; belediyenin (Bürgeramt) yaptığı onaya ise "amtliche Beglaubigung". Bu başvuru için ikisi de kopya onayında kullanılabilir. Noter genellikle daha pahalıdır, ama yabancı dildeki belgeleri de onaylar; bu yüzden Bürgeramt onaylamazsa iyi bir alternatiftir. Türkiye'deki noter suretlerinin kabul edilip edilmediğini yalnızca Akademi söyleyebilir.
O
- Okul branşıAlmanca: Unterrichtsfach
Okulda ders olarak okutulan bir branştır, örneğin Mathematik, Deutsch, Biologie, Geschichte veya Sport. Almanya'da öğretmenler bir Lehramt içinde belirli branşları okur ve öğretir. Akademi, Türkiye'deki eğitiminizden hangi Alman okul branşlarının türetilebileceğine bakar. Sosyal Bilgiler veya Fen Bilgisi gibi birleşik alanlar Almanya'da çoğu zaman ayrı branşlara karşılık gelir; bu yüzden not dökümünüzün dersleri ayrı ayrı göstermesi önemlidir.
- Onaylı kopyaAlmanca: beglaubigte Kopie
Yetkili bir makamın, belgenin aslını görüp fotokopiyle karşılaştırdıktan sonra "aslının aynıdır" diye onayladığı kopyadır. Kopyanın üzerinde bir onay şerhi (Beglaubigungsvermerk), mühür, tarih ve imza bulunur. Akademi asıl belge istemez, onaylı kopya ister. Onayı Almanya'da Bürgeramt, Ortsgericht veya bir noter (Notar) yapabilir; kilise onayı kabul edilmez. Normal bir fotokopi veya tarama onaylı kopya yerine geçmez.
- OrtsgerichtAlmanca: Ortsgericht
Hessen'e özgü, belediye düzeyinde çalışan bir birimdir. Adında "mahkeme" (Gericht) geçse de mahkeme değildir: gönüllü görevliler kopya ve imza onayı gibi küçük resmî işler yapar. Bürgeramt bir belgeyi onaylamazsa ya da randevu bulamazsanız, oturduğunuz yerin Ortsgericht'ine başvurabilirsiniz. Hangi Ortsgericht'in size yakın olduğunu genellikle belediyenizin internet sayfasında bulursunuz.
Ö
- Öğretme yeterliğiAlmanca: Lehrbefähigung
Belirli bir branşı (ör. Mathematik) belirli bir okul türünde öğretme yetkisidir. Akademi bir branşınızı hiçbir şart olmadan tanırsa, kararınızda o branş için Lehrbefähigung yazar. Bu, tam denklik (Gleichstellung) değildir: diğer şartlar henüz tamamlanmamış olsa bile o branşı genellikle süreli bir sözleşmeyle öğretebilirsiniz, ama kalıcı işe alım için çoğu zaman tam denklik gerekir.
- Öğretmenlik türüAlmanca: Lehramt
Almanya'da öğretmenlik, okul türüne göre ayrı "Lehramt"lara bölünür. Hessen'de beş tür vardır: Lehramt an Grundschulen (ilkokul, 1–4), an Haupt- und Realschulen (5–10), an Gymnasien (5–13), an beruflichen Schulen (meslek okulları) ve an Förderschulen (özel eğitim okulları). Akademi Türkiye'deki eğitiminizi bunlardan biriyle karşılaştırır. Personalbogen'da bir tür işaretleyebilir ya da emin değilseniz "Unbekannt" seçebilirsiniz.
P
- Pedagojik formasyonAlmanca: pädagogische Zusatzqualifikation
Eğitim fakültesi dışından mezun olanların (ör. fen-edebiyat fakültesi) öğretmen olabilmesi için aldığı eğitim bilimleri programıdır. Sonunda bir üniversitenin eğitim fakültesinin düzenlediği "Pedagojik Formasyon Sertifikası" verilir. Bazı yıllarda aynı yeterlik tezsiz yüksek lisans ile de alınıyordu. Bu başvuruda sertifika, Türkiye'de öğretmenlik hakkınızı gösteren önemli bir belgedir; onaylı kopyasını ve Almanca çevirisini ekleyin.
S
- Sıralama listesiAlmanca: Ranglistenverfahren
Hessen'de eğitimini tamamlamış öğretmenlerin kalıcı kadrolara işe alınmasında kullanılan, eyalet genelindeki listedir. Merkezi birimi Darmstadt'taki ZPM'dir. Bu listenin yanında okulların kendi iş ilanları (schulbezogene Stellenausschreibungen) da vardır; ikisine de başvurabilirsiniz. Listeye girmek için genellikle tam denklik (Gleichstellung) gerekir; listede olmak tek başına iş garantisi değildir.
T
- Taahhütlü mektupAlmanca: Einschreiben
Alman postasının (Deutsche Post) takip numaralı gönderi türüdür. Gönderinin teslim edildiğini internetten takip edebilir, gerektiğinde kanıtlayabilirsiniz. Farklı türleri vardır; örneğin "Einschreiben Einwurf" mektup kutusuna bırakılır, "Einschreiben Rückschein" ise alıcının imzasıyla teslim edilir ve size bir alındı kartı döner. Başvuru dosyası gibi önemli kâğıtları postayla gönderirken bu tür bir gönderi genellikle iyi bir fikirdir.
- Tablo şeklinde özgeçmişAlmanca: tabellarischer Lebenslauf
Solda tarihler, sağda ne yaptığınız yazan, tablo biçiminde bir özgeçmiştir; düz yazı değildir. Almanya'da başvurularda bu biçim beklenir. Akademi, tarihlerin gün, ay ve yıl olarak yazılmasını, her diplomanın yanında aldığınız notun belirtilmesini ve özgeçmişin imzalanmasını istiyor. Örnek bir satır: "01.09.2010 – 15.06.2014: Marmara Universität, Lehramt Grundschule, Note: 3,21/4,00". Ücretsiz Europass şablonunu kullanabilirsiniz.
- Tam denklikAlmanca: Gleichstellung
Türkiye'deki öğretmenlik eğitiminizin Hessen'deki öğretmen eğitimiyle tamamen eşit sayılmasıdır. Bunu ya kararınızda hiçbir fark bulunmadığında ya da kararda istenen tüm telafi önlemlerini (Ausgleichsmaßnahmen) tamamladığınızda alırsınız; belgenin adı Gleichstellungsbescheid'dir. Hessen'de süresiz (kalıcı) öğretmen olarak işe alınmak için genellikle bu belge gerekir. Tam denklik, iş garantisi değildir; işe alım ayrıca ihtiyaca bağlıdır.
- Tek branşla uygulamalı eğitimAlmanca: Vorbereitungsdienst mit einem Fach
Normalde iki branş gereken uygulamalı eğitime (Vorbereitungsdienst) tek bir branşla girme imkânıdır. Akademiye göre bunun için diplomanız Bachelor olmamalı, mezuniyet notunuz en az "befriedigend (3,50)" olmalı ve diplomanızdan, karar anında Bedarfsfächer kataloğunda bulunan bir branş türetilebilmelidir. Bu yol yalnızca kararınızda yazıyorsa mümkündür; başvuru Hessen iş ilanları portalı (Stellenportal) üzerinden yapılır.
- Telafi önlemiAlmanca: Ausgleichsmaßnahme / Auflage
Denklik kararında bulunan farkları kapatmak için yapmanız istenen şeylerdir. Örneğin üniversitede ek dersler (tek tek modüller veya bütün bir branş), öğrettiğiniz yabancı dil için dil belgesi, Almanca belgesi ya da uygulamalı eğitim aşaması (Vorbereitungsdienst). Kararınızda seçenek olarak verildiyse uygulama aşaması yerine yeterlik sınavına (Eignungsprüfung) girebilirsiniz. Hangi önlemlerin sizin için geçerli olduğunu yalnızca kararınız belirler; hepsini tamamlayınca tam denklik alırsınız.
- telc C1 HochschuleAlmanca: telc Deutsch C1 Hochschule
telc kurumunun, üniversitede okumak isteyenler için hazırladığı C1 seviyesindeki Almanca sınavıdır. Okuma, dinleme, yazma ve konuşma bölümleri vardır. Almanya'da birçok dil okulunda ve halk eğitim merkezinde (Volkshochschule) yapılır. Hessen Öğretmen Akademisi bu belgeyi derste gerekli Almanca bilgisi için kabul ediyor; adında "Hochschule" geçmeyen başka bir telc C1 belgesi ise listede yok. telc C2 de kabul ediliyor.
- TestDaFAlmanca: Test Deutsch als Fremdsprache
Üniversite düzeyinde Almanca bilgisini ölçen standart bir sınavdır. Okuma, dinleme, yazma ve konuşma olmak üzere dört bölümü vardır; her bölüm ayrı puanlanır (TDN 3, 4 veya 5). Almanya'da ve birçok ülkede, Türkiye dahil, yetkili sınav merkezlerinde yapılır. Hessen Öğretmen Akademisi TestDaF'ı, her bölümde en az 4 alınmışsa (4/4/4/4) kabul ediyor.
- Transkript (not dökümü)Almanca: Fächer- und Notenübersicht / Transcript of Records
Üniversitede aldığınız tüm dersleri, kredilerini ve notlarını gösteren resmî listedir. Üniversitenin öğrenci işleri daire başkanlığından, mühürlü olarak alınır. Akademi Türkiye'de okuduğunuz dersleri Hessen'deki öğretmen eğitimiyle bu liste üzerinden karşılaştırır; bu yüzden kararınızı en çok etkileyen belgelerden biridir. Döküm dersleri ne kadar ayrıntılı gösterirse (ders saatleri, krediler, alan eğitimi dersleri) değerlendirme o kadar kolay olur.
U
- Uygulamalı öğretmenlik eğitimi (Referendariat)Almanca: Vorbereitungsdienst / Referendariat
Almanya'da öğretmen eğitiminin ikinci, okulda geçen aşamasıdır. Üniversiteden sonra gelir; Hessen'de 21 ay sürer ve İkinci Devlet Sınavı (Zweite Staatsprüfung) ile biter. Bu sürede bir okulda ders verirsiniz ve aynı zamanda seminerlere katılırsınız. Denklik kararınızda bu aşama bir telafi önlemi olarak istenebilir; ulusal portala göre mesleki deneyiminiz varsa daha kısa sürebilir.
- Uyum dönemiAlmanca: Anpassungslehrgang
Denklik kararındaki farkları, Almanya'da gözetim altında yapılan bir uygulama dönemiyle kapatmayı sağlayan bir telafi önlemidir. Hessen Öğretmen Akademisi bu yolu özellikle AB ülkelerinden gelen öğretmenlik diplomaları için sunuyor ("EU-Anpassungslehrgang"). Türkiye'den alınan diplomalarda kararlarda genellikle başka önlemler (ek dersler, Vorbereitungsdienst veya Eignungsprüfung) yer alır. Sizin için neyin geçerli olduğunu kararınız gösterir.
Ü
- Ücret bildirimiAlmanca: Gebührenbescheid
Makamın, işlem ücretini ne kadar ve nereye ödemeniz gerektiğini yazdığı resmî yazıdır. Hessen Öğretmen Akademisi bu yazıyı başvurunuz incelendikten sonra gönderir; başvuru formuna göre işlem ücreti en fazla 150 €'dur. Yazıda banka bilgileri ve ödeme sırasında yazmanız gereken kullanım amacı (Verwendungszweck) bulunur. Denklik kararı, ödeme Akademiye ulaştıktan sonra postayla gönderilir; bu yüzden ödemeyi geciktirmeyin.
V
- Vatandaşlık bürosuAlmanca: Bürgeramt / Bürgerbüro
Belediyenin vatandaşlara hizmet veren bürosudur. Adres kaydı (Anmeldung), kimlik işlemleri, adli sicil kaydı (Führungszeugnis) başvurusu ve belge onayı (Beglaubigung) gibi işler burada yapılır. Çoğu şehirde randevuyla çalışır; randevu alırken konu olarak "Beglaubigung" seçersiniz. Bazı bürolar okuyamadıkları yabancı dildeki belgeleri onaylamayabilir; o zaman Ortsgericht veya bir noter (Notar) kullanılabilir.
- Vekil öğretmenAlmanca: Vertretungslehrkraft
Bir öğretmen hastalık veya ebeveyn izni gibi bir nedenle en az altı hafta okulda olmadığında, onun yerine süreli bir sözleşmeyle çalışan kişidir. Öncelik öğretmenlik eğitimi almış kişilerdedir, ama başka uygun kişiler de çalıştırılabilir. Resmî bir başvuru süreci yoktur: ilginizi doğrudan okullara veya Devlet Okul Dairesine bildirirsiniz. Vekil öğretmenlik belirli koşullarda puan avantajı sağlayabilir, ama kalıcı işe alınma hakkı vermez.
Y
- Yandan girişAlmanca: Quereinstieg (QuiV, QuiS)
Öğretmenlik eğitimi almamış üniversite mezunlarının, öğretmeni az olan branşlarda okula girebilmesini sağlayan programlardır. Hessen'de iki yol var: QuiV (Quereinstieg in den pädagogischen Vorbereitungsdienst), yani uygulamalı eğitime doğrudan giriş; ve QuiS (Quereinstieg in den hessischen Schuldienst), yani çalışırken öğretmen olarak yetiştirilme. Türkiye'de öğretmenlik eğitimi (eğitim fakültesi veya pedagojik formasyon) aldıysanız bu programlar genellikle sizin yolunuz değildir; sizin yolunuz denklik başvurusudur.
- Yeminli tercümanAlmanca: vereidigter Übersetzer / ermächtigter Übersetzer
Almanya'da bir mahkeme veya resmî makam tarafından yetkilendirilmiş tercümandır. Çevirisini imzalar, mühürler ve doğruluğunu onaylar; böylece çeviri resmî sayılır. Akademi, Türkçe belgelerin Almanya'da yeminli bir tercüman tarafından Almancaya çevrilmesini istiyor; Türkiye'de yapılmış çeviriler bu şartı karşılamayabilir. Eyaletlerin ortak veri tabanının arama sayfasında (justiz-dolmetscher.de/Recherche/de/Suchen) dil olarak "Türkisch" ve "Übersetzer/in" seçerek tercüman arayabilirsiniz.
- Yeterlik sınavıAlmanca: Eignungsprüfung
Uygulamalı eğitim aşaması yerine girilebilen bir sınavdır; yalnızca kararınızda seçenek olarak açıkça verilmişse mümkündür. Verilen branşlarınızda, kendi bulduğunuz bir Hessen okulunda iki ders anlatırsınız, her ders için yazılı bir ders planı hazırlarsınız ve ardından yaklaşık bir saatlik bir sınav görüşmesine girersiniz. Okul atanmaz, hazırlık semineri verilmez. Akademi bu yolu Hessen okullarında geniş öğretmenlik deneyimi olanlara öneriyor.
Z
- ZAB (Yabancı Eğitim Merkez Bürosu)Almanca: Zentralstelle für ausländisches Bildungswesen
Kültür Bakanları Konferansı'na (KMK) bağlı, yabancı diplomaları değerlendiren merkezi kurumdur. anabin veri tabanını da o hazırlar. Belirli bir meslek için denklik vermez; bunun yerine yabancı üniversite diplomanızı Alman diplomalarıyla karşılaştıran bir belge (Zeugnisbewertung) düzenler. Bu belge iş başvurularında veya vize işlemlerinde işe yarayabilir, ama öğretmenlik denkliğinin yerine geçmez. Elinizde zaten varsa Akademiye başvurunuza ekleyin.
- ZPMAlmanca: Zentralstelle Personalmanagement Lehrkräfte
Darmstadt'taki Devlet Okul Dairesine bağlı, öğretmenlerin eyalet genelindeki sıralama listesiyle (Rangliste) işe alınmasını yöneten merkezi birimdir. Tam denklik aldıktan sonra kalıcı bir öğretmenlik kadrosu için bu listeye başvurabilirsiniz. Sıralama listesiyle ilgili sorular için ZPM'yi telefonla (+49 6151 3682 445) arayabilirsiniz. ZPM denklik kararı vermez; yalnızca işe alım sürecine bakar.